Skip to main content

के इमान्दार हुनु भनेको मूर्ख हुने हो?

नेपालमा भ्रष्टाचारको मुद्दाहरु समय-समयमा उठ्ने अनि फेरि हराउने गर्छन। शब्दकै कुरा गर्ने हो भने भ्रष्ट आचरणलाई भ्रष्टाचार भनिएको होला। फेसबुक/ट्विटरमा बेला बेलामा बहस पनि हुने गर्छन। हुन त कुन हो हिन्दी फिल्ममा त भनेकै छ, हामी परिक्षामा पास हुन त भगवानलाई नै घुस चढाउने संस्कारबाट हुर्केकाछौ, अनि किन नहोस त यो व्यापक। भलै त्यो भगवानले पाउनेमा नै शंका छ। हुन त भगवान भन्या के हो, छन् वा छैनन् त्यो अलग कुरो हो। तेसको बिषयमा कुनै अर्को बेला बहस गरौला, अहिलेलाई भ्रष्टाचारकै कुरोमा केन्द्रित होऔं।

केही समय अगाडी मात्रै एक-दुइ नेताहरु भ्रष्टाचारको आरोपमा जेलमा पर्दा ठुलै हल्लाखल्ला भो। हो, देश र जनताको सेवा गर्छु भनेर राजनीति गर्नेहरु तेसरी भ्रष्टाचार गरेर सम्पति थुपार्नमा लाग्नु मात्र लाग्नु नहुने हो तर हामीले के पनि सोच्नुपर्छ भने हामी जनता पनि यसमा दोषी छौं या छैनौँ। भनिन्छ नि हामी जस्तो छौं हामीले पाउने नेता पनि उस्तै हुन्। गहिरिएर सोच्ने हो भने हाम्रो समाज नै भ्रष्टाचारी छ जस्तो लाग्छ मलाई त। भ्रष्टचारी भन्नु भन्दा पनि तेसलाई प्रोत्साहन दिने खालको भन्दा अझ वेश होला। नेपालमा कसैले प्रगति गर्ने भनेकै पैसा कमाउने हो भन्ने जस्तो भैसक्यो, पैसा कसरी आयो त्यो कुरा महत्वपुर्ण भएन। राम्रो संस्कार हुनु, पढेलेखेको हुनु, राम्रो पेशामा लाग्नु, राम्रो व्यापार/व्यवशाय गर्नु, इमान्दार हुनु भनेको प्रगति हुनु होइन, फगत पैसा हुनु मात्रै प्रगति हुनु हो। अनि घुस खाने/खान मिल्ने ठाउँ भनेको राम्रो ठाउँ हो। सरकारी कर्मचारी देखि प्रहरी सम्म, दलका नेता/कार्यकर्ता देखि मन्त्रिसम्म सबैलाई राम्रो ठाउँ चाहिएको छ। राम्रोको अर्थ भन्सार, मालपोत, कर, यातायात, वन, नापी लगायत अवैधानिक रुपमा पैसा कमाउने ठाउँहरु हुन। सरकारी कर्मचारी भएपछी त जनताको काम गर्ने हो, सबै राम्रो हुनु पर्ने हो नि, तर होइन नेपालमा अलग छ। यस्तो ठाउँमा रहेर कमाएकोलाई भ्रष्टाचार भन्दैन समाजले, फलानो राम्रो ठाउँमा परेछ अनि प्रगति गर्यो भन्छ। अनि काठमाण्डौ बाहिरबाट आएर खरदार/सुब्बा नै भएपनि घुस खाएर ठुलो घर बनायो भने त झन फलानोले ठुलो प्रगति गरेछ भनेर वाह-वाह गर्छ समाज। तर यसको बिपरित एउटा व्यक्ति इमान्दार छ तर माथिल्लो तहको हाकिमनै रहेछ भने पनि त्यो त मूर्ख हो भन्छन। तेस्तो हाकिम भएर के काम, पैसा पनि कमाउन नसक्ने, एउटा घर पनि बनाउन नसक्ने, त्यो त मूर्ख नै होभन्छन। जबसम्म यो सोचाई समाजमा रहिरहन्छ, तबसम्म यस्ता भ्रष्टाचारका कारवाहीका समाचारले केही असर गर्दैन। घुस खाएर र जनतालाई ठगेर कमाएकोलाई जबसम्म यो प्रगति होइन, ठगी हो भनेर हामीले भन्न सक्तैनौं तबसम्म केही हुनेवाला छैन। र जबसम्म जागिर खानको लागि पढेलेखेका मान्छेहरु पनि भनेजति पैसा तिर्न तयार हुन्छन, तबसम्म यो शृंखला बन्द हुने छाँट देखिन्न।

फेसबुक/ट्विटरको कुरो गर्दा मेरा केही साथीहरु (जसका बाउहरु घुस्याहा सरकारी कर्मचारी थिए/छन्) वाग्ले र गुप्तामाथिको कारवाहीमा त दङ्ग परेर कमेन्ट गर्दैथिए तर आफ्नो घर कसरि चलेको छ भनेर भने अनभिज्ञ (?) देखिन्थे। भ्रष्टाचारको कुरा गरिरहँदा कतिपय कर्मचारीहरु वाध्यता पनि हो भन्छन, आकाशिएको महंगी, बच्चाहरुको स्कुल फि, खानेकुरा देखि लिएर सबैकुरा पुर्याउनको लागि घुस खानैपर्ने हुन्छ भन्छन। यो पनि एउटा समस्या त हो तर त्यो भन्दा पनि उत्तरदायित्वबाट पन्छिने सजिलो जवाफ भने पक्कै हो। यो समस्या ठुलै हो भने पनि ठुला व्यापारी, नेता र ठुला कर्मचारीलाई त घुस खानु नपर्ने, सबै भन्दा भ्रष्ट झन तिनै छन्। अनि कारवाहीको बिषयमा कुरा हुँदा पनि यिनीहरु त साधारण भष्टचारी मात्र हुन्, परिवर्तित (?) देशमा भएका लडाकुका नाममा गायब भएका अरबौंका रकम, बैंकहरु लुटिएका अरबौं रकम, ठुला-ठुला विश्वविध्यालयमा नियुक्तिमा नाममा भित्रभित्रै लिइएका रकम, विभिन्न सरकारी निकायमा नियुक्तिमा भएका चलखेल, ठेक्कापट्टामा विभिन्न पार्टिका संगठनका चलखेल लगायत भ्रष्टाचार त कति छन् कति, तिनको लेखाजोखा कसले गर्ने यहाँ। गर्ने एउटा निकायपनि प्रमुखविहिन भएको धेरै समय भैसक्यो क्यारे। भविष्यका युवा पुस्ताका नेताबाट आश गर्नु एक किसिमले बेकार नै छ। किनभने आजभन्दा १०-१२ वर्ष अघि यिनीहरुले पनि क्याम्पसमा युनियनको चुनावमा गरेको खर्च र चलखेलको हिसाब गर्ने हो भने केही आश गर्ने ठाउँ देखिदैन। हामीले अहिले देखेका छौं तेसरी खर्च गर्ने युनियनका नेता आज पार्टिका युवा नेता छन्। तर तिनका पैसा खाएर भोट हाल्छु भन्ने पढेलेखेका बिद्यार्थीपनि यसमा तेतिनै जिम्मेवार भने हुन है। तेसैले सुधार गर्नुपर्ने हामीहरु आफैबाट हो, पहिलो त। तेसैले घुस खानेलाई निरुत्साहित गरौँ, सकिन्छ भने घुस नदिकन काम गरौँ र काम पाउनकै लागि पैसा खर्च गर्ने काम नगरौँ। र अर्को कुरा इमान्दारिताको कदर गरौँ। जबसम्म प्रगतिलाई पैसामा मात्र जोखिन्छ र इमान्दार व्यक्तिलाई मूर्खको नाम मात्र दिने गरिन्छ, तब यस्तो समय पनि आउँछ जब इमान्दार मान्छे म्युजियममा मात्र भेटिन्छ।

Popular posts from this blog

देशभक्तिका कुरा

हनुमान र पाण्डवहरु

वानर सेना साथमा लिइ
वनवास बाट फर्केर आए
मर्यादाविहिन रामहरु
शहरमा स्वागत द्वार बनाइ
कुर्दैछन सारा हनुमानहरु

आँखा भएको  धृतराष्ट्र सामु
द्रोपदीको सारी तान्दैछन
बलवान दुर्योधनहरु
निर्लज्ज भै बसेर
हेर्दैछन् सारा पाण्डवहरु

अनन्त बाँदर सिद्धान्त

म आफ्नो पढाईसँग सम्बन्धित केही कुरा खोज्दैथिएँ। अचानक internetको link र hyperlinkबाट एउटा सिद्धान्तमा पुग्दा निकै चासो लाग्यो। Infinite monkey theorem भनिने उक्त सिद्धान्तबारे wikipedia लेख्दछ:

"The infinite monkey theorem states that a monkey hitting keys at random on a typewriter keyboard for an infinite amount of time will almost surely type a given text, such as the complete works of William Shakespeare."

अर्थात एउटा बाँदरलाई अनन्त समय दिने हो भने र एउटा टाइपराइटर दिने हो भने, उसले तेसमा अनियमित किसिमले टाईप गर्दै गयो भने सेक्सपियरको कुनै कृति टाईप गर्न सक्छ।

यस सिद्धान्तलाई हाम्रो देशको संबिधान निर्माण गर्ने कुरा सँग दाँजेर हेरौन, कस्तो होला? यहाँ मैले सभासदहरुलाई बाँदरसँग तुलना गर्न भने खोजेको होइन है। यो त एउटा exampleमात्रै हो। ६००को सन्ख्यामा रहेका बाँदरले अन्धाधुन्द टाईप गर्ने हो भने अनन्त समय सम्ममा संबिधान अवश्य पनि लेखिनेछ। भनेपछी अनेकौ समितिहरु बनाएर किन झन्झट बेहोरीराख्ने। सबैजनालाई एक एकवटा शब्द टाईप गर्न दिए त भईहाल्ने रहेछ। यसलाई mathematical treatment गरेर हे…

के Twitter भीड हो?

नेपालमा इन्टरनेटको बढ्दो प्रयोग संगै सामाजिक संजालमा रमाउनेहरुको संख्या निकै पुगिसकेको छ। केही बर्ष अगाडि Hi5 र तेसपछि Facebook मा अभ्यस्त नेपाली पुस्ता अचेल Twitter मा जम्न थालेका छन्। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता कुण्ठित भएका कतिपय मुलुकमा यिनै सामाजिक संजालले जनताको आवाज विश्वमाझ पुर्याउन ठुलै भूमिका खेलेका छन्। म आफु पनि twitter मा छु धेरै अगाडिदेखि, तर खासै सक्रिय भने होइन। धेरै नेपाली पत्रकारहरुलाई twitter मा follow गरेको हुनाले संबिधानसभाको अन्त्य हुँदाताका भने मैले पनि twitter लाइ यस्तो अवस्थामा समाचार जान्न उपयुक्त ठानें। तर नेपाली twitter प्रयोगकर्ताहरु बढीरुपमा व्यक्तिगत गालीगलौचमा उत्रेको पाएँ। हुन त मलाई twitter एउटा भीड जस्तै लाग्छ। भीडमा राम्रा-नराम्रा सबै खाले मान्छे हुन्छन। भनिन्छ नि भीडको विवेक हुदैन, तेसैले होला सही विचार बोकेका व्यक्तिहरु पनि भीडको मानसिकताबाट निर्देशित भएको देखिन्छ कहिलेकाँही। अनि अर्को कुरा हामी नेपालीहरु अरुले गरेको कामलाइ राम्रो भन्न सक्तैनौ, त्यो हाम्रो सामुहिक चरित्र नै होला सायद। हामी समालोचना होइन बढी आलोचना गर्छौ। अझ गाली गर्छौ नै भनौंन। अनि…

कालो चिया कि दुध भा'को चिया?

तातो खानुहुन्छ कि चिसो? कसैकोमा जाँदा सोधिने सामान्य प्रश्न हो यो। तातो भनेपछि त चिया नै भैहाल्यो, कफीको तेती चलन पनि त छैन नि हाम्रोमा। चिया त खाने तर फेरि Black Tea कि Milk Tea भन्ने प्रश्न शुरु भैहाल्छ। कतै कतै Lemon Tea खाने कि भन्ने प्रस्ताव पनि आइहल्छ। हुन त दुधको भाउ पनि महँगो नै छ हाम्रोमा, तेही भएर पो हो कि सोधिराख्ने। हुन त कालो चिया खानु र दुध हालेको चिया खानुमा पनि सम्पन्नताको अर्थ संग नै त हेर्न नमिल्ला तर आफ्नो दिमागले त तेही सोचिहल्छ। आखिर जे भए पनि दुध किन्न नसक्नेको लागि पनि राम्रो कारण बनेको छ कालो चिया। Health को कारणले गर्दा कालो चिया खाएको भन्यो, राम्रै हो। Gastritis भएर पनि धेरैले दुध चियालाई बन्द गरेको भन्छन, आफु पनि पिडित नै हो तर खै यो तथ्य भने medical science  ले prove गरेको हो कि हल्ला हो त्यो भने थाहा भएन। हुन त नेपालमा gastritis बाट पिडित नहुने कमै होलान, महले त एकचोटी नेपालीहरुलाई नागरिकतानै यहि रोग हेरेर दिए राम्रो भन्थे क्यार। 
त्यसो त गाउँमा बाहेक शहरतिर खाइने चियामा त दुधको काम भनेको चियालाई धमिलो बनाउने मात्र त हो। तर पनि कसैले केहि नसोधेमा मेरो रोजाई…

कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो

कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो
जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले फोहोर भेटिन्छन जुन नदीमा  बग्दैजाँदा कहिले फूल भेटिन्छन
जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले भंगालो फाट्दछन् जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले दोभान भेटिन्छन
पुर्खाहरु भन्ने गर्छन बग्छ यसैले यो नदी हो बग्ने पानी स्वच्छ हुन्छ बग्ने पानी सफा हुन्छ भन्ने कुरा सत्य हो पुर्खाहरु भन्ने गर्छन कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो

सानै छँदादेखि सुनेको बालगीत हो यो। तेतिखेर सायद शब्दमा ध्यान दिइएको थिएन। रामेशको संगीतमा रहेको हो यो गीत, शब्द भने मन्जुलको हुनुपर्छ तर पक्का भने छैन। नभन्दै कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी नै त हो नि। केहि कार्य गर्ने जोश जाँगर नै त हो हाम्रो जीवनरुपी नदीको बग्नुको कारण। केही नगरिकनै जीवन बिताउन खोज्नु पनि एक प्रकारले रोकिनु त हो, नबगेपछि फोहोर हुनु स्वाभाविक नै त हो। तेसैले जीवनलाइ बग्ने नदीजस्तै बनाऔ र सफा र स्वच्छ बनौ।

म लेख्नेछु एकदिन

पहाडसरि भावहरु उर्लेका बेला गम्दै, खोज्दै, मुछ्दै, साँचोमा राख्दै, इँटाजस्तै शब्द बनाउदैथिएँ, मिलाएर राख्ने कोशिश गर्दैथिएँ ठीक त्यसैबेला तिमीले देख्यौ र तत्काल घोषणा पनि गरिदियौ आहा! कति राम्रो कविता अनि म कवि भएँ
छन्द मिलाउने के कुरा भाव मिलाउने त झन् के कुरा काँचै थिए शब्दहरु खारिनै बाँकी थिए परिपक्वता त झन् आएकै थिएन नजानेरै म कवि भएँ
अचेल! व्यवहारिक, सामाजिक हुनुपर्ने 
केही रहरले केही करले केही कुरा जीवनले सिकाउदैछ केही आफैं पनि सिक्दैछु भावहरु नआउने होइनन नलेखेको पनि होइन लेखिरहन्छु मेटिरहन्छु

गफै त हो

लेख्ने पो के हो खै। सधै शुरु गर्दा यस्तै हुन्छ। बुझ्ने कुरो पो लेख्नु, के के लेख्छन यी लेखकहरु भनाउँदा पनि, यस्तो सोचिन्थ्यो आफु पनि। के नै बुझिएको छ र बुझ्ने कुरो लेख्नलाई त। कति कुरो बुझ्नु, संसार अथाह छ बुझेरै पनि के सकिन्छ र। बुझ्नेले पनि के नै नाप्या छन र। देशको बारेमा कुरो के गर्नु गरिसाध्य भए पो। वास्तै नगरिकन पनि बस्न नसकिने, वास्ता गर्यो भने झनै बस्न नसकिने। कुरा यस्तो छ। नेतालाई कति गाली गर्नु, अरुलाई खै कसलाई पो गालि गर्नु, जानेको काम तेही हो अरुलाई गाली गर्ने। आफुले केहि गर्न सक्या होइन, ठाउमा बसेका तिनै नेता छन तिनैलाई त हो नि गाली गर्ने। धान भाको भए बरु कति बालि हुन्थ्यो होला यो संबिधान त खै आउने पो हो कि होइन। भ्रस्टाचारी नेता जेलमा पर्यो रे, राम्रो समाचार हो रे। खै सबै जनता नै भ्रस्ट भएको ठाउँमा एउटा नेतालाई थुनेर के पो होला र। घुस खाएर चारतल्ले घर ठड्याउने खरदारलाई प्रगति गरेको भन्ने समाजले तेही घुस नखाने एउटा अधिकृतलाई मुर्ख भनेर तक्मा दिन्छ भने। उसैपनि एकवर्षपछि एउटा किताब हातमा लिएर जेलबाट निस्कने त होला। छाप्न खोज्नेको पनि लाइन होला। राम्रा लेखकका किताब छाप्न त उह…

आगो, सपना र जलेको विपना

झर्दैछु तेही ओरालो
जहाँ टेकेर उकालो चढ्न खोजेको थिएँ

पछ्याउदैछु तिनै जुनकिरिहरुलाई
जो आगोका रापमा मरेका थिए कुनैबेला

तर्न खोज्दैछु खोलाहरु
डुंगाहरु पनि त जलिसकेछ्न तेही आगोमा

आशाहरुको खेती गर्न भनेर
पसिना बगाउने प्रयास गर्छु
त्यो आगोले जमिन पनि सुख्खा भइसकेछ

टन्टलापुर घामले पोल्दा
चौतारीमा बस्न खोज्छु
त्यो पनि तेही आगोमा बलेछ

तिर्खा मेटौ भनेर
पानीको मूल खोज्छु
जंगल त झन् डढेलोले नष्ट भएछ

एकान्तले सताएर
आफन्तलाइ भेट्न जान्छु
आगोको राप सहन नसकेर सबै कता कता हराएछन

हिड्दा हिड्दै
आज फेरि काँडाले बिझायो
सबै घोच्ने काँडाहरुलाई सिध्याउछु भनेर
बोकेको आगोले
काँडाको बीउलाई त सिध्याउन सकेको रहेनछ
उल्टो आफ्नै विपना पो जलेर खरानी भइसकेछ

( अप्रमाणित भएका माओवादीको लडाकुहरुको भावनालाइ समेट्ने प्रयास हो यो)