Friday, October 12, 2012

गुरिल्ला ट्रेकको सम्बन्धमा

हालै केही समय पहिले एनेकपा(माओवादी)का अध्यक्ष प्रचण्डले गुरिल्ला ट्रेकको उद्घाटन गरेका छन्। कसैले यसको विरोध गरिरहेका छन् भने कसैले भने समर्थन। विरोध गर्नेहरुको अनुसार यो माओवादीले आफ्नो हिंसात्मक जनयुद्धलाई Justify Glorify गर्नका लागि गरेका भनेका छन् हुनत माओवादीले भन्ने गरेको यो जनयुद्ध सत्तामा जाने छोटो बाटो थियो वा जनताले गरेको वास्तविक विद्रोह थियो भन्ने कुरामै वहस गर्न सकिएला। तर जनताले चुनावमा सबैभन्दा बढी मत दिएर तेसलाई एक किसिमले अनुमोदन भने गरेका हुन्। यद्धपि त्यो चुनावको परिणाममानै माओवादीसंग भएको हतियारको डर-त्रासले कतिको योगदान गर्यो भन्ने कुरा अलग छ। कसैले तेसको पनि मुल्यांकन गरेका होलान। जे-जस्तो भएता पनि यो युद्धले नेपाली जनतामा राजनीतिक चेतना भने अवश्य पनि बढाएको हो र देशलाई गणतन्त्र भने बनाएको हो। तर तेसले सामान्य मानिसको जीवनमा कतिको प्रभाव पर्यो तेसको मुल्यांकन भने विस्तारै हुँदैजाला। 

हाम्रो धेरैजसो कुरामा विरोध गर्ने चरित्रनै जस्तो भैसक्यो। हुन त राजनीतिक दलले कहिले पनि गतिला काम नगरेकोले पनि तेस्तो अवस्था सिर्जना भएको होला केहि हदसम्म त। हालसालै पुराना नेता रामराजाप्रसाद सिंहको मृत्युपश्चात सरकारले राष्ट्रिय सम्मान दियो। धेरैले मान्छे मारेको व्यक्ति र सत्याग्रह तोड्न सहयोग गरेको व्यक्तिलाई सम्मान दियो भनेर विरोध पनि गरे। पंचायती व्यवस्था हटाउनमा त्यो बम काण्डको पनि पक्कै योगदान थियो, तर मान्छे मार्ने कुरालाई पक्कै राम्रो भने मान्न खोजिएको होइन। यदि राष्ट्रपति चुनावमा सबै समीकरण मिलेको भए उनी राष्ट्रपति बन्थे पनि होलान। अहिले विरोध गर्नेहरुले तेतीखेर उमेद्द्वार हुँदैमा विरोध गर्नुपर्थ्यो, अहिले गर्नुको खासै तुक देख्दिन म त। 

अहिले प्रसङ्ग गुरिल्ला ट्रेकको बारेमा थियो अर्कै प्रसंगमा पो पुगियो। हो केहिले भनेजस्तै यसले हिंसालाई Glorify गर्ने काम पनि केहि रुपमा गर्ला तर त्यो हिंसात्मक युद्धले बनाएका घाउहरुको यसले सम्झना दिलाउछ पनि।  जरुरी भएता/नभएता पनि त्यो समय हामी सबै नेपालीका निम्ति दुखद भने थियो, अवश्यनै। ति बाटाहरु र ति ठाउँका यात्राले हामीलाई तेसको सम्झना दीगो बनाइराख्नमा सहयोग नै गर्ला किनकि ठिक यसैबेला अर्को पार्टीले हतियार उठाउने कुरा गर्दैछ। अर्को कुरा, यदि कुनै समुह/जाती/क्षेत्रको समस्याको समयमै पहिचान गर्न सकिएन भने उनीहरुले हतियार पनि उठाउन सक्छन भन्ने कुराले त्यो समुहको आवाज गम्भीरताका साथ सुन्नमा मद्दत पनि गर्ला नै। अर्को महत्वपूर्ण पाटो त पर्यटनसंग सम्बन्धित छ। नेपालमा आउने पर्यटकलाई सधै गरिवी मात्रै बेच्ने गर्थ्यौ हामी, यो युद्ध पर्यटनले पनि हाम्रो अर्थतन्त्रमा केहि सहयोग नै पुर्याउला। हुन त यस्तो Practice  अरु देशले पनि नगरेका होइनन, जस्तै भियतनाम, रुस, हालै मात्र श्रीलंका। सबै कुरालाई नकारात्मक रुपमै मात्र लिनुपर्छ भन्ने मात्रै छैन। हामी पनि सक्छौ भने उक्त स्थानहरु घुमौ र देशलाई चिनौं। यसले गर्दा ती स्थानका व्यक्तिहरुको आयआर्जनमा त सहयोग पुग्छ नै, र भोलि पर्सि फेरि कसैले हतियार उठाउन पर्ने स्थिति आयो भने देश कुन स्थितिमा पुग्छ भन्ने Reminder पनि दिन्छ हामीलाई। यसले हामीलाई अरुको कुरा सुन्न सक्ने क्षमता वृद्धि पनि गराउला। तर यदि कसैले आफ्नो स्वार्थकै निम्ति अरुलाई हतियार उठाउन उक्साएको जस्तो लाग्छ भने तिनिहरुलाई चिनिराखौं, भविष्यमा चुनाव (भयो भने) तेस्ताहरुलाई हराउनुमा नै हामी सबैको कल्याण होला। 

(यो ट्रेकको बारेमा पूर्णरुपमा जानकारी लिनपरेमा यहाँ हेर्नुहोला।)