Skip to main content

यूरोपबाट नेपाल हेर्दै

सिमसिम पनि पर्दैछ, हुन त यो पानी पर्ने मौसम त होइन तर प्रकृतिको बारेमा जति ठोकुवा गर्छु भनेर मान्छे कुर्ले पनि सक्तो रहेनछ भन्ने कुरा थाहा पाइयो। Netherland देशको २०% भन्दा बडी भाग नै समुद्री सतह भन्दा मुनि छ छनलाई, तर पनि देश निर्माण भने गर्न सकेकै हुन् है। सहरभरि नहर नै नहर, गज्जब नै लाग्ने। घरिघरि लाग्छ यस्तो देश हेरीकन त हाम्रो देश पनि कम त छैन नि, तर खै हामीले केहि गर्न सकेको होइन; आशा गरौ भबिष्यमा अवश्य केहि हुनेछ।

Amsterdam घुम्दा त स्वर्गनै पुगे जस्तो लग्यो, कतिले नर्क पनि मान्न सक्छन, आ-आफ्नो स्वतन्त्रताको कुरा हो। जताततै museum नै museum। कतै painting का museum, कतै Wax museum, अचम्मको कुरो त sex museum पनि। नाम नै यस्तो नाछिरिकन त हुदै भएन। नग्न तस्बिर देखि नग्न किताब र चलचित्रका सम्मका बखान। हुन त हाम्रो पनि पुराना मठ-मन्दिरहरुमा यस्तो कला नदेखिएका होइनन तर हामीकहाँ त्यो सार्वजनिक museum नै जस्तो गरि संरक्षण नपुगेको मात्र हो। हामी पनि यौनको मामलामा त उदार नै रहेछौ जस्तो लाग्यो। Wax museum मा छिर्दा एक ठाउँमा महात्मा गान्धी भएको ठाउँमा पुगियो। बुढा त खुसुक्क कानेखुशी पो गर्न थाले त। यसो सुन्छु त बुढा नेपालीमा पो बोल्दैछन त। Night at the museum फिल्ममा देखाएजस्तै पो लाग्यो मलाई त। मैले बुढालाइ सोधे,"ए बुढा! नेपाली कसरी जान्यौ त तिमीले?" हजारौ नेपालीले facebook मा गान्धी नेपाल मा जन्मेको हो भनेर group बनाएछन, नेपालबाट जति जाना आउछन, तेही सोध्छन, तेही भएर मैले पनि नेपाली सिके भन्छन बुढा त!! ल बुढा राम्रै गर्योउ तेसोभए भनेर मैले पनि मौकामा भनिहाले, यसो प्रचण्डलाइ सम्झाइदिनु पर्यो, हिँसाको बाटोमा नहिड भनेर भनिदिनु पर्यो। अचेलको मान्छेलाइ कसैले सम्झाउन सक्दैन, झन् प्रचण्डलाइ त झनै सक्तिन। सकेको भए त नाथुरामलाइ सम्झाउथे नि। उ पर उभिराको लेनिनलाइ देख्यौ नि, तिमीले राम्रो बाटो हिडेनौ भनेको त के भन्छन थाहा छ। तिमि र म कसरी एकै ठाउँमा छौ त भन्छन, तिमि त हरायौ, मेरो त लाश अझै जनताले राखेका छन् भन्छन। तिमी नै नेपाली जनता हौ, तिमीहरुले नै सम्झाउनुपर्छ भने, म पनि आफ्नो बाटो लागे अनि।

त्यहाँबाट निस्केर अलि पर के पुगेको थियौ, एक हुल नेपाली महिलाहरु त झन्डा बोकेर बिरोध प्रदर्शन गरिराकेका। के भएछ भनेर हेर्न गएको त अचम्म को दृश्य पो देखियो। सिसाभित्र अर्ध-नग्न युवतीहरु बसेका छन् नजिक आउने इशारा गर्दै; केही पुरुषहरु मोलमलाई गर्दैछन, जताततै रातो बत्तीहरु बलेका छन्। नजिकै coffeeshop मा कफीसंगै खुल्लम खुला गाँजा बेचिदैछ। यो legal हो त!, मा प्रश्न गर्छु, उनीहरु जवाफ दिन्छन, Its illegal but not punishable. लौ यो पनि नयाँ कुरो थाहा भो। बारमा मदिरा पिएर लट्ठ छन् पुरुषहरु। यो कता हो स्वर्ग हो कि नर्क हो, यो पृथ्वी नै हो त जस्तो लाग्छ। कलियुग भनेको यही होला जस्तो लाग्यो तर यी किन झन्डा बोकेर बसेका हुन् कुन्नि, सोध्न पुग्छु म। ओहो महिला संघ क्रान्तिकारी पो रहेछन डरै पो लाग्यो त! बानेश्वोरमा हामीले बिरोध गरेर सुन्दरी प्रतियोगिता नै रोकिदियौ, नारीहरु प्रदर्शनका समान होइनन भनेर, यहाँ त खुल्लम खुल्ला नारीहरु बिक्रीमा छन्। यिनीहरु त यसमा रमाउछन् तर यस्तो संस्कृति नेपालमा पनि नभित्रियोस भनेर लागेका रे महिलाहरु। उनीहरुलाई Best of luck भन्दै म पनि आफ्नो बाटो लागे।

Train मा घुम्दै जाँदा Deen Haag पुगियो। अंग्रेजीमा The Hague भनिने ठाउँमा। यहाँसम्म त आइसकियो International court of Justice मा पनि पुगौ न भनेर गइयो यता पनि एक हुल नेपाली भेटियो त। नेपालीहरु पनि संसारको सबै कुनामा पुगेको देखेर खुशी लाग्यो तर दुइवटा समूह रहेछन। विदेशमा त एउटा मात्र समूहमा मिलेर बसेको भए राम्रो हुन्थ्यो जस्तो लाग्यो खैर केही छैन। उनीहरु त माओबादी र तत्कालिन शाहीसेना पिडित पो रहेछन त। अन्तर्राष्ट्रिय अदालतमा मुद्धा हाल्न आएका रे, प्रचण्ड र ज्ञानेन्द्रको बिरोधमा तर भित्र छिर्न दिएनछ अनि बाहिर धर्ना दिदै रहेछन। यसको बारेमा त नेपालको सरकारलाइ को pressure दिने हो त यहाँ आएर हुन्छ त, म सोध्छु। नेपालका त सरकार भए पो धर्ना दिनु त, एकजनाले बोले; म अवाक भएँ। त्यहाबाट फेरी Brussels तिर जाँदा पनि नेपाली शरणार्थीहरु टन्न भेटिए। अब मैले प्रश्न गर्न छोडिसकेको थिएँ, ढुक्क भएर घुमियो, बाटोमा Annapurna भन्ने नेपाली Restaurant पनि देखियो खुशी लाग्यो। जहाँ पनि घुम्न गयो, मुर्ति र शालिकहरु देखिन्छन। हामीकहाँ त ति शालिकहरु पनि सामन्तबादको प्रतीक भन्दै सबै भत्किन थालिसके, भोलिका पिढीले के देख्न पाउलान चिन्ता लाग्यो। हुनत जिउंदै मान्छे त दिन-दिनै ढलिरहेका बेला शालिक ढल्नु के ठुलो कुरो भयो र। फर्केर नर्वेतिर आउन लाग्दा नेल्सन मन्डेलालाइ भेट भो। तेती बेर त गफ हुन पाएन तर बुढाले भनेका कुरा कानमा गुन्जिरहे, "रंग/जातको आधारमा कहिले पनि देश बन्दैन है, बनिहाले पनि त्यो टिकाउ हुदैन, विचार गर्नु है।"

Popular posts from this blog

देशभक्तिका कुरा

हनुमान र पाण्डवहरु

वानर सेना साथमा लिइ
वनवास बाट फर्केर आए
मर्यादाविहिन रामहरु
शहरमा स्वागत द्वार बनाइ
कुर्दैछन सारा हनुमानहरु

आँखा भएको  धृतराष्ट्र सामु
द्रोपदीको सारी तान्दैछन
बलवान दुर्योधनहरु
निर्लज्ज भै बसेर
हेर्दैछन् सारा पाण्डवहरु

अनन्त बाँदर सिद्धान्त

म आफ्नो पढाईसँग सम्बन्धित केही कुरा खोज्दैथिएँ। अचानक internetको link र hyperlinkबाट एउटा सिद्धान्तमा पुग्दा निकै चासो लाग्यो। Infinite monkey theorem भनिने उक्त सिद्धान्तबारे wikipedia लेख्दछ:

"The infinite monkey theorem states that a monkey hitting keys at random on a typewriter keyboard for an infinite amount of time will almost surely type a given text, such as the complete works of William Shakespeare."

अर्थात एउटा बाँदरलाई अनन्त समय दिने हो भने र एउटा टाइपराइटर दिने हो भने, उसले तेसमा अनियमित किसिमले टाईप गर्दै गयो भने सेक्सपियरको कुनै कृति टाईप गर्न सक्छ।

यस सिद्धान्तलाई हाम्रो देशको संबिधान निर्माण गर्ने कुरा सँग दाँजेर हेरौन, कस्तो होला? यहाँ मैले सभासदहरुलाई बाँदरसँग तुलना गर्न भने खोजेको होइन है। यो त एउटा exampleमात्रै हो। ६००को सन्ख्यामा रहेका बाँदरले अन्धाधुन्द टाईप गर्ने हो भने अनन्त समय सम्ममा संबिधान अवश्य पनि लेखिनेछ। भनेपछी अनेकौ समितिहरु बनाएर किन झन्झट बेहोरीराख्ने। सबैजनालाई एक एकवटा शब्द टाईप गर्न दिए त भईहाल्ने रहेछ। यसलाई mathematical treatment गरेर हे…

के Twitter भीड हो?

नेपालमा इन्टरनेटको बढ्दो प्रयोग संगै सामाजिक संजालमा रमाउनेहरुको संख्या निकै पुगिसकेको छ। केही बर्ष अगाडि Hi5 र तेसपछि Facebook मा अभ्यस्त नेपाली पुस्ता अचेल Twitter मा जम्न थालेका छन्। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता कुण्ठित भएका कतिपय मुलुकमा यिनै सामाजिक संजालले जनताको आवाज विश्वमाझ पुर्याउन ठुलै भूमिका खेलेका छन्। म आफु पनि twitter मा छु धेरै अगाडिदेखि, तर खासै सक्रिय भने होइन। धेरै नेपाली पत्रकारहरुलाई twitter मा follow गरेको हुनाले संबिधानसभाको अन्त्य हुँदाताका भने मैले पनि twitter लाइ यस्तो अवस्थामा समाचार जान्न उपयुक्त ठानें। तर नेपाली twitter प्रयोगकर्ताहरु बढीरुपमा व्यक्तिगत गालीगलौचमा उत्रेको पाएँ। हुन त मलाई twitter एउटा भीड जस्तै लाग्छ। भीडमा राम्रा-नराम्रा सबै खाले मान्छे हुन्छन। भनिन्छ नि भीडको विवेक हुदैन, तेसैले होला सही विचार बोकेका व्यक्तिहरु पनि भीडको मानसिकताबाट निर्देशित भएको देखिन्छ कहिलेकाँही। अनि अर्को कुरा हामी नेपालीहरु अरुले गरेको कामलाइ राम्रो भन्न सक्तैनौ, त्यो हाम्रो सामुहिक चरित्र नै होला सायद। हामी समालोचना होइन बढी आलोचना गर्छौ। अझ गाली गर्छौ नै भनौंन। अनि…

कालो चिया कि दुध भा'को चिया?

तातो खानुहुन्छ कि चिसो? कसैकोमा जाँदा सोधिने सामान्य प्रश्न हो यो। तातो भनेपछि त चिया नै भैहाल्यो, कफीको तेती चलन पनि त छैन नि हाम्रोमा। चिया त खाने तर फेरि Black Tea कि Milk Tea भन्ने प्रश्न शुरु भैहाल्छ। कतै कतै Lemon Tea खाने कि भन्ने प्रस्ताव पनि आइहल्छ। हुन त दुधको भाउ पनि महँगो नै छ हाम्रोमा, तेही भएर पो हो कि सोधिराख्ने। हुन त कालो चिया खानु र दुध हालेको चिया खानुमा पनि सम्पन्नताको अर्थ संग नै त हेर्न नमिल्ला तर आफ्नो दिमागले त तेही सोचिहल्छ। आखिर जे भए पनि दुध किन्न नसक्नेको लागि पनि राम्रो कारण बनेको छ कालो चिया। Health को कारणले गर्दा कालो चिया खाएको भन्यो, राम्रै हो। Gastritis भएर पनि धेरैले दुध चियालाई बन्द गरेको भन्छन, आफु पनि पिडित नै हो तर खै यो तथ्य भने medical science  ले prove गरेको हो कि हल्ला हो त्यो भने थाहा भएन। हुन त नेपालमा gastritis बाट पिडित नहुने कमै होलान, महले त एकचोटी नेपालीहरुलाई नागरिकतानै यहि रोग हेरेर दिए राम्रो भन्थे क्यार। 
त्यसो त गाउँमा बाहेक शहरतिर खाइने चियामा त दुधको काम भनेको चियालाई धमिलो बनाउने मात्र त हो। तर पनि कसैले केहि नसोधेमा मेरो रोजाई…

कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो

कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो
जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले फोहोर भेटिन्छन जुन नदीमा  बग्दैजाँदा कहिले फूल भेटिन्छन
जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले भंगालो फाट्दछन् जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले दोभान भेटिन्छन
पुर्खाहरु भन्ने गर्छन बग्छ यसैले यो नदी हो बग्ने पानी स्वच्छ हुन्छ बग्ने पानी सफा हुन्छ भन्ने कुरा सत्य हो पुर्खाहरु भन्ने गर्छन कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो

सानै छँदादेखि सुनेको बालगीत हो यो। तेतिखेर सायद शब्दमा ध्यान दिइएको थिएन। रामेशको संगीतमा रहेको हो यो गीत, शब्द भने मन्जुलको हुनुपर्छ तर पक्का भने छैन। नभन्दै कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी नै त हो नि। केहि कार्य गर्ने जोश जाँगर नै त हो हाम्रो जीवनरुपी नदीको बग्नुको कारण। केही नगरिकनै जीवन बिताउन खोज्नु पनि एक प्रकारले रोकिनु त हो, नबगेपछि फोहोर हुनु स्वाभाविक नै त हो। तेसैले जीवनलाइ बग्ने नदीजस्तै बनाऔ र सफा र स्वच्छ बनौ।

म लेख्नेछु एकदिन

पहाडसरि भावहरु उर्लेका बेला गम्दै, खोज्दै, मुछ्दै, साँचोमा राख्दै, इँटाजस्तै शब्द बनाउदैथिएँ, मिलाएर राख्ने कोशिश गर्दैथिएँ ठीक त्यसैबेला तिमीले देख्यौ र तत्काल घोषणा पनि गरिदियौ आहा! कति राम्रो कविता अनि म कवि भएँ
छन्द मिलाउने के कुरा भाव मिलाउने त झन् के कुरा काँचै थिए शब्दहरु खारिनै बाँकी थिए परिपक्वता त झन् आएकै थिएन नजानेरै म कवि भएँ
अचेल! व्यवहारिक, सामाजिक हुनुपर्ने 
केही रहरले केही करले केही कुरा जीवनले सिकाउदैछ केही आफैं पनि सिक्दैछु भावहरु नआउने होइनन नलेखेको पनि होइन लेखिरहन्छु मेटिरहन्छु

गफै त हो

लेख्ने पो के हो खै। सधै शुरु गर्दा यस्तै हुन्छ। बुझ्ने कुरो पो लेख्नु, के के लेख्छन यी लेखकहरु भनाउँदा पनि, यस्तो सोचिन्थ्यो आफु पनि। के नै बुझिएको छ र बुझ्ने कुरो लेख्नलाई त। कति कुरो बुझ्नु, संसार अथाह छ बुझेरै पनि के सकिन्छ र। बुझ्नेले पनि के नै नाप्या छन र। देशको बारेमा कुरो के गर्नु गरिसाध्य भए पो। वास्तै नगरिकन पनि बस्न नसकिने, वास्ता गर्यो भने झनै बस्न नसकिने। कुरा यस्तो छ। नेतालाई कति गाली गर्नु, अरुलाई खै कसलाई पो गालि गर्नु, जानेको काम तेही हो अरुलाई गाली गर्ने। आफुले केहि गर्न सक्या होइन, ठाउमा बसेका तिनै नेता छन तिनैलाई त हो नि गाली गर्ने। धान भाको भए बरु कति बालि हुन्थ्यो होला यो संबिधान त खै आउने पो हो कि होइन। भ्रस्टाचारी नेता जेलमा पर्यो रे, राम्रो समाचार हो रे। खै सबै जनता नै भ्रस्ट भएको ठाउँमा एउटा नेतालाई थुनेर के पो होला र। घुस खाएर चारतल्ले घर ठड्याउने खरदारलाई प्रगति गरेको भन्ने समाजले तेही घुस नखाने एउटा अधिकृतलाई मुर्ख भनेर तक्मा दिन्छ भने। उसैपनि एकवर्षपछि एउटा किताब हातमा लिएर जेलबाट निस्कने त होला। छाप्न खोज्नेको पनि लाइन होला। राम्रा लेखकका किताब छाप्न त उह…

आगो, सपना र जलेको विपना

झर्दैछु तेही ओरालो
जहाँ टेकेर उकालो चढ्न खोजेको थिएँ

पछ्याउदैछु तिनै जुनकिरिहरुलाई
जो आगोका रापमा मरेका थिए कुनैबेला

तर्न खोज्दैछु खोलाहरु
डुंगाहरु पनि त जलिसकेछ्न तेही आगोमा

आशाहरुको खेती गर्न भनेर
पसिना बगाउने प्रयास गर्छु
त्यो आगोले जमिन पनि सुख्खा भइसकेछ

टन्टलापुर घामले पोल्दा
चौतारीमा बस्न खोज्छु
त्यो पनि तेही आगोमा बलेछ

तिर्खा मेटौ भनेर
पानीको मूल खोज्छु
जंगल त झन् डढेलोले नष्ट भएछ

एकान्तले सताएर
आफन्तलाइ भेट्न जान्छु
आगोको राप सहन नसकेर सबै कता कता हराएछन

हिड्दा हिड्दै
आज फेरि काँडाले बिझायो
सबै घोच्ने काँडाहरुलाई सिध्याउछु भनेर
बोकेको आगोले
काँडाको बीउलाई त सिध्याउन सकेको रहेनछ
उल्टो आफ्नै विपना पो जलेर खरानी भइसकेछ

( अप्रमाणित भएका माओवादीको लडाकुहरुको भावनालाइ समेट्ने प्रयास हो यो)