Skip to main content

फर्केर आईज है....

म मदनदाइको पलेटी श्रंखला सुन्दैछु। उनलाई प्रश्न गरिन्छ, तपाईंको छोरा छोरी बिदेशमा छन, कस्तो लाग्छ तपाईंलाई? उनको जवाफले चित्त बुझ्छ। कानले खोज्छ, कानले पनि भेट्छ, आँखाले खोज्छ तेस्ले पनि भेट्छ, तर जब मनले खोज्छ, तब गर्हो हुन्छ। तेस्तै हो यो मनको कुरो बुझ्न गर्हो छ। अहिलेको नेपालको यो बाध्यता पनि होला, सबैले आ-आफ्नो सन्तानलाई यस्तै मनले खोज्दा खोज्दै पनि चित्त बुझाईरहनु परेको छ। हो भुगोलले हामीलाई अवश्य टाढा बनाएको होला तर यो मनको आवाज पनि सुन्न सकिन्छ कि जस्तो लाग्छ कहिले कही। हाम्रा आफन्तहरुलाई दु:ख परेको हुन्छ हामीलाई तेस्तै केही असजिलो महसुश हुन्छ। हाम्रो जहिले पनि उन्नती प्रगतिको कामना गर्छन् उनिहरु, तेही भएर त होला, जस्तो सुकै काठिन परिस्थितीमा पनि नेपालीहरु दु:ख दर्द भुलेर बचिरहेका छन।

हामी त मानव हौ, हामीलाई भुगोलले छेक्ला, रोक्ला; तर प्रकृतिलाई त कस्ले रोक्न सक्छ र। हामी प्रकृतिको माध्यम बाट त जोडीन सक्छौ नि। ए बहिरहेको हावा, यहाँबाट बहदै जा, मेरो श्वासको सुस्केरा लिएर जा। मेरो आराम बिरामको खबर लिएर जा। त यहाँबाट बहदै जा, जादा जादै तैले मेरो चाहने कसैलाई भेटिस भने यो मेरो खबर त्यहा सम्म पुराइदे। अहिले दशै छ,त्यो बाबियोको पिङ गौचरनमा हाले होलान। त्यो पिङ म मचाउन त त्यहा आउन सक्तिन, त आउँदा आउँदै त्यो पिङ्को झट्काको आवाज बोकेर आईज। त्यो बांस सुसाइरहेको होला तेस्को आवाजको संगीत पनि बोकेर आईज। त्यो कल्कलाई रहेको खोला, त्यो चिर्बिर कराइरहेका चराको आवाज सबै लिएर आईज। मेरो गाउँको त्यो बास्ना लिएर आईज। ए बगिरहेको खोला, त यहाँबाट बग्दै बग्दै कुनै बेला मेरो गाउँको खोलालाई भेटिस भने, यहाँ मैले गाएका गीतहरु, मैले लाएका प्रीतहरु, मेरा दौतरी र मीतहरु सबैलाई मेरो माया सुनाइदे। त्यो खानीखोला कुनै दसैंमा मेरो जुत्ता बगाएको थिईस, त्यो तलाई याद छ कि छैन। तेरो खोलाका ढुङ्गामा अझै उस्तै लेउ त होला, कि तलाई पनि मान्छेले फोहोर बनाइसके। त्यो खोला किनरको बजारमा बिहानै दुध बोकेर बेच्न आउने मेरा आफन्तहरु, त्यो क्याल्टीको आवाज नसुनेको धेरै भयो, त अझै तेस्ताइ छस कि छैनस। त्यो दुधमा पानी कतिको मिसाउछन अचेल? त्यो आवाज बोक्दै त आईज।ए चराहरु हो, तिमीहरु यहाँबाट उड्दै उड्दै कुनै बेला मेरो गाउँमा पुग्योउ भने, त्यो डाडांमा बिस्कुन सुकाएको होला। मैले कुर्न भ्याइन तर त्यो नखानु। उनिहरुको बर्षभरी खानेकुरो हो है। डाडांमाथी बनमा चुत्रो पाक्यो होला, त्यो खाए हुन्छ तैले। तेस्को स्वाद बोकेर आईज है आउँदा खेरी।

अहिले त तल्लो पाटोमा पनि सुन्तला पक्यो होला, तेस्को बासना बोकेर आईज है आउँदा खेरी। गाउँ खाली छ रे, खेतीपती पनि सम्हाल्नु पर्छ, खोरिया गोड्नुपर्छ। म फर्केर चाडै आउछु भन्दे है मेरो गाउँलाई। अचेल गुलेली लिएर को हिड्लान र ढुकुर मार्न भनेर। मान्छे बन्दुक बोकेर हिंडेको बेला। ति बन्दुक बोक्नेहरुलाई शान्तीको शन्देश सुनाइदिनु, हुन त उनीहरु आँफै नै बुझ्ने खालका छन तैपनी। कान्छाको चियापसलमा उस्तै भीड त होला, राजनीतिको गफ जम्दै होला। तास पनि त जमेकै होला। अहिले त चाडबाड हो। बर्षभरी चाडबाड हुन्न है सम्झाइदिनु।अचेल त बिजुली पनि छ, पढ्न लेख्न गर्हो नहोला तर लोडशेडिङ त फेरी उही हो। त्यो जुनकिरीलाई भन्दिनु मेरा भाईबहिनीहरु पढ्न खोज्लान तैले उज्यालो पुर्याइदिनु। तल बजारमा खिर र चनाको भाउ फेरी बढ्यो कि क्या हो? सम्झाइदिनु है पैसा मात्र बढेर हुन्छ, भबिश्य हेर्नु पर्दैन। भोली पर्सी बजारमा खानै छोड्लान नि। अहिले त नयाँ उमेद्वारले जिते क्यार गाउँघरको बिचार गर्नु भन्दिनु। हुन त कानुन बनाउने ठुलो काममा लाग्याछन तै पनि गाउँ नभुल्नु भन्दिनु।

ए बादल त उड्दै उड्दै जा र सुखा लागेको बस्तिमा गएर बर्सीदे। कोशीतिर र उता पश्चिमतिर पुगिसक्योरे यसपाला राम्रो गरिनस रे सबैजन त सँग रिसाको छन। त त्यतातिर नजा है। त्यो मेरी मायालु फेरी छाता बोक्न छोडेर भिजि होली, उस्लाई भिजाउन तलाई पनि रमाइलो लाग्छ कि क्या हो। त्यो पानीको बुंद-बुंदमा मेरो स्पर्श लिएर जा है। उस्लाई भन्दे म उस्लाई लिन चाडै आउँदैछु। र आउँदा आउँदै मेरो बा-आमाले दशैको टिका मलाई लगाउन पाएनन तैपनी मलाई आशिश दिए होलान, त्यो लिएर आईज है, तेस्ले मलाई अगाडि बढ्न प्रेरणा दिन्छ।

Popular posts from this blog

देशभक्तिका कुरा

हनुमान र पाण्डवहरु

वानर सेना साथमा लिइ
वनवास बाट फर्केर आए
मर्यादाविहिन रामहरु
शहरमा स्वागत द्वार बनाइ
कुर्दैछन सारा हनुमानहरु

आँखा भएको  धृतराष्ट्र सामु
द्रोपदीको सारी तान्दैछन
बलवान दुर्योधनहरु
निर्लज्ज भै बसेर
हेर्दैछन् सारा पाण्डवहरु

अनन्त बाँदर सिद्धान्त

म आफ्नो पढाईसँग सम्बन्धित केही कुरा खोज्दैथिएँ। अचानक internetको link र hyperlinkबाट एउटा सिद्धान्तमा पुग्दा निकै चासो लाग्यो। Infinite monkey theorem भनिने उक्त सिद्धान्तबारे wikipedia लेख्दछ:

"The infinite monkey theorem states that a monkey hitting keys at random on a typewriter keyboard for an infinite amount of time will almost surely type a given text, such as the complete works of William Shakespeare."

अर्थात एउटा बाँदरलाई अनन्त समय दिने हो भने र एउटा टाइपराइटर दिने हो भने, उसले तेसमा अनियमित किसिमले टाईप गर्दै गयो भने सेक्सपियरको कुनै कृति टाईप गर्न सक्छ।

यस सिद्धान्तलाई हाम्रो देशको संबिधान निर्माण गर्ने कुरा सँग दाँजेर हेरौन, कस्तो होला? यहाँ मैले सभासदहरुलाई बाँदरसँग तुलना गर्न भने खोजेको होइन है। यो त एउटा exampleमात्रै हो। ६००को सन्ख्यामा रहेका बाँदरले अन्धाधुन्द टाईप गर्ने हो भने अनन्त समय सम्ममा संबिधान अवश्य पनि लेखिनेछ। भनेपछी अनेकौ समितिहरु बनाएर किन झन्झट बेहोरीराख्ने। सबैजनालाई एक एकवटा शब्द टाईप गर्न दिए त भईहाल्ने रहेछ। यसलाई mathematical treatment गरेर हे…

के Twitter भीड हो?

नेपालमा इन्टरनेटको बढ्दो प्रयोग संगै सामाजिक संजालमा रमाउनेहरुको संख्या निकै पुगिसकेको छ। केही बर्ष अगाडि Hi5 र तेसपछि Facebook मा अभ्यस्त नेपाली पुस्ता अचेल Twitter मा जम्न थालेका छन्। अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता कुण्ठित भएका कतिपय मुलुकमा यिनै सामाजिक संजालले जनताको आवाज विश्वमाझ पुर्याउन ठुलै भूमिका खेलेका छन्। म आफु पनि twitter मा छु धेरै अगाडिदेखि, तर खासै सक्रिय भने होइन। धेरै नेपाली पत्रकारहरुलाई twitter मा follow गरेको हुनाले संबिधानसभाको अन्त्य हुँदाताका भने मैले पनि twitter लाइ यस्तो अवस्थामा समाचार जान्न उपयुक्त ठानें। तर नेपाली twitter प्रयोगकर्ताहरु बढीरुपमा व्यक्तिगत गालीगलौचमा उत्रेको पाएँ। हुन त मलाई twitter एउटा भीड जस्तै लाग्छ। भीडमा राम्रा-नराम्रा सबै खाले मान्छे हुन्छन। भनिन्छ नि भीडको विवेक हुदैन, तेसैले होला सही विचार बोकेका व्यक्तिहरु पनि भीडको मानसिकताबाट निर्देशित भएको देखिन्छ कहिलेकाँही। अनि अर्को कुरा हामी नेपालीहरु अरुले गरेको कामलाइ राम्रो भन्न सक्तैनौ, त्यो हाम्रो सामुहिक चरित्र नै होला सायद। हामी समालोचना होइन बढी आलोचना गर्छौ। अझ गाली गर्छौ नै भनौंन। अनि…

कालो चिया कि दुध भा'को चिया?

तातो खानुहुन्छ कि चिसो? कसैकोमा जाँदा सोधिने सामान्य प्रश्न हो यो। तातो भनेपछि त चिया नै भैहाल्यो, कफीको तेती चलन पनि त छैन नि हाम्रोमा। चिया त खाने तर फेरि Black Tea कि Milk Tea भन्ने प्रश्न शुरु भैहाल्छ। कतै कतै Lemon Tea खाने कि भन्ने प्रस्ताव पनि आइहल्छ। हुन त दुधको भाउ पनि महँगो नै छ हाम्रोमा, तेही भएर पो हो कि सोधिराख्ने। हुन त कालो चिया खानु र दुध हालेको चिया खानुमा पनि सम्पन्नताको अर्थ संग नै त हेर्न नमिल्ला तर आफ्नो दिमागले त तेही सोचिहल्छ। आखिर जे भए पनि दुध किन्न नसक्नेको लागि पनि राम्रो कारण बनेको छ कालो चिया। Health को कारणले गर्दा कालो चिया खाएको भन्यो, राम्रै हो। Gastritis भएर पनि धेरैले दुध चियालाई बन्द गरेको भन्छन, आफु पनि पिडित नै हो तर खै यो तथ्य भने medical science  ले prove गरेको हो कि हल्ला हो त्यो भने थाहा भएन। हुन त नेपालमा gastritis बाट पिडित नहुने कमै होलान, महले त एकचोटी नेपालीहरुलाई नागरिकतानै यहि रोग हेरेर दिए राम्रो भन्थे क्यार। 
त्यसो त गाउँमा बाहेक शहरतिर खाइने चियामा त दुधको काम भनेको चियालाई धमिलो बनाउने मात्र त हो। तर पनि कसैले केहि नसोधेमा मेरो रोजाई…

कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो

कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो
जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले फोहोर भेटिन्छन जुन नदीमा  बग्दैजाँदा कहिले फूल भेटिन्छन
जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले भंगालो फाट्दछन् जुन नदीमा बग्दैजाँदा कहिले दोभान भेटिन्छन
पुर्खाहरु भन्ने गर्छन बग्छ यसैले यो नदी हो बग्ने पानी स्वच्छ हुन्छ बग्ने पानी सफा हुन्छ भन्ने कुरा सत्य हो पुर्खाहरु भन्ने गर्छन कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी हो

सानै छँदादेखि सुनेको बालगीत हो यो। तेतिखेर सायद शब्दमा ध्यान दिइएको थिएन। रामेशको संगीतमा रहेको हो यो गीत, शब्द भने मन्जुलको हुनुपर्छ तर पक्का भने छैन। नभन्दै कार्यशील जिन्दगी बगिरहने नदी नै त हो नि। केहि कार्य गर्ने जोश जाँगर नै त हो हाम्रो जीवनरुपी नदीको बग्नुको कारण। केही नगरिकनै जीवन बिताउन खोज्नु पनि एक प्रकारले रोकिनु त हो, नबगेपछि फोहोर हुनु स्वाभाविक नै त हो। तेसैले जीवनलाइ बग्ने नदीजस्तै बनाऔ र सफा र स्वच्छ बनौ।

म लेख्नेछु एकदिन

पहाडसरि भावहरु उर्लेका बेला गम्दै, खोज्दै, मुछ्दै, साँचोमा राख्दै, इँटाजस्तै शब्द बनाउदैथिएँ, मिलाएर राख्ने कोशिश गर्दैथिएँ ठीक त्यसैबेला तिमीले देख्यौ र तत्काल घोषणा पनि गरिदियौ आहा! कति राम्रो कविता अनि म कवि भएँ
छन्द मिलाउने के कुरा भाव मिलाउने त झन् के कुरा काँचै थिए शब्दहरु खारिनै बाँकी थिए परिपक्वता त झन् आएकै थिएन नजानेरै म कवि भएँ
अचेल! व्यवहारिक, सामाजिक हुनुपर्ने 
केही रहरले केही करले केही कुरा जीवनले सिकाउदैछ केही आफैं पनि सिक्दैछु भावहरु नआउने होइनन नलेखेको पनि होइन लेखिरहन्छु मेटिरहन्छु

गफै त हो

लेख्ने पो के हो खै। सधै शुरु गर्दा यस्तै हुन्छ। बुझ्ने कुरो पो लेख्नु, के के लेख्छन यी लेखकहरु भनाउँदा पनि, यस्तो सोचिन्थ्यो आफु पनि। के नै बुझिएको छ र बुझ्ने कुरो लेख्नलाई त। कति कुरो बुझ्नु, संसार अथाह छ बुझेरै पनि के सकिन्छ र। बुझ्नेले पनि के नै नाप्या छन र। देशको बारेमा कुरो के गर्नु गरिसाध्य भए पो। वास्तै नगरिकन पनि बस्न नसकिने, वास्ता गर्यो भने झनै बस्न नसकिने। कुरा यस्तो छ। नेतालाई कति गाली गर्नु, अरुलाई खै कसलाई पो गालि गर्नु, जानेको काम तेही हो अरुलाई गाली गर्ने। आफुले केहि गर्न सक्या होइन, ठाउमा बसेका तिनै नेता छन तिनैलाई त हो नि गाली गर्ने। धान भाको भए बरु कति बालि हुन्थ्यो होला यो संबिधान त खै आउने पो हो कि होइन। भ्रस्टाचारी नेता जेलमा पर्यो रे, राम्रो समाचार हो रे। खै सबै जनता नै भ्रस्ट भएको ठाउँमा एउटा नेतालाई थुनेर के पो होला र। घुस खाएर चारतल्ले घर ठड्याउने खरदारलाई प्रगति गरेको भन्ने समाजले तेही घुस नखाने एउटा अधिकृतलाई मुर्ख भनेर तक्मा दिन्छ भने। उसैपनि एकवर्षपछि एउटा किताब हातमा लिएर जेलबाट निस्कने त होला। छाप्न खोज्नेको पनि लाइन होला। राम्रा लेखकका किताब छाप्न त उह…

आगो, सपना र जलेको विपना

झर्दैछु तेही ओरालो
जहाँ टेकेर उकालो चढ्न खोजेको थिएँ

पछ्याउदैछु तिनै जुनकिरिहरुलाई
जो आगोका रापमा मरेका थिए कुनैबेला

तर्न खोज्दैछु खोलाहरु
डुंगाहरु पनि त जलिसकेछ्न तेही आगोमा

आशाहरुको खेती गर्न भनेर
पसिना बगाउने प्रयास गर्छु
त्यो आगोले जमिन पनि सुख्खा भइसकेछ

टन्टलापुर घामले पोल्दा
चौतारीमा बस्न खोज्छु
त्यो पनि तेही आगोमा बलेछ

तिर्खा मेटौ भनेर
पानीको मूल खोज्छु
जंगल त झन् डढेलोले नष्ट भएछ

एकान्तले सताएर
आफन्तलाइ भेट्न जान्छु
आगोको राप सहन नसकेर सबै कता कता हराएछन

हिड्दा हिड्दै
आज फेरि काँडाले बिझायो
सबै घोच्ने काँडाहरुलाई सिध्याउछु भनेर
बोकेको आगोले
काँडाको बीउलाई त सिध्याउन सकेको रहेनछ
उल्टो आफ्नै विपना पो जलेर खरानी भइसकेछ

( अप्रमाणित भएका माओवादीको लडाकुहरुको भावनालाइ समेट्ने प्रयास हो यो)